Κυριακή 8 Ιουνίου 2008

Γιατί "Φεψάλυξ";

Συνάντησα τη λέξη στον Ο. Ελύτη, στην τελευταία, εκδομένη μετά τον θάνατό του, ποιητική συλλογή ("Εκ του πλησίον", σελ 71). Το ποίημα:
Σταγόνα τη σταγόνα ο χρόνος. Βρύση ποτέ
Υποχθόνιοι ψίθυροι όμως κατά καιρούς προ-
Πορεύονται των ημερών, κι ένας
Φεψάλυξ πυρ δίδει στων εγκοσμίων τ' άπτερα.
Παραθέτω την αρχή των σχολίων μου στο Διδακτορικό μου για τους στίχους αυτούς:

"Αν οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται το χρόνο ως αργή κανονικότητα προς μία μόνο κατεύθυνση, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της ζωής τους διαφεύγουν τα βαθύτερα εκείνα σήματα που πιστοποιούν το λάθος τους, οι αθέατες εκ-ρήξεις της πάλλουσας, αείζωης ύλης του κόσμου που ρυθμίζουν τη ροή του. Η στιγμή του θανάτου όμως αποτελεί για όλους την αναπόφευκτη συνάντηση με την ανατροπή της αντίληψής τους, μια συνάντηση που λαμβάνει τη μορφή της πυρπόλησης. Ο φεψάλυξ (η πυρακτωμένη σπίθα από το κοσμικό εργαστήρι του Ήφαιστου) αντικαθιστά τον κεραυνό (αγαπημένο σύμβολο του ποιητή σε προηγούμενα έργα του) ως εικονική αναπαράσταση της στιγμής αυτής. Ρίχνει στο αείζωον πυρ κάθε τι φθαρτό και θνησιμαίο, καθορίζοντας έτσι τους ρυθμούς του μετασχηματισμού της ύλης και της ανανέωσης της ζωής.
Τα άπτερα των εγκοσμίων πυρπολούνται και καίγονται. Όμως ο άνθρωπος πού ανήκει;"

Διατυπώστε τις σκέψεις σας στο ερώτημα αυτό χωρίς, βέβαια, να γνωρίζετε τη συνέχεια του κειμένου μου, που παρακολουθεί το έργο του ποιητή. Μπορεί να γίνει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση, προς επικουρίαν της οποίας μπορούμε να επικαλεστούμε και άλλα συναφή κείμενα, όχι κατ' ανάγκην ποιητικά.
Θωμάς

Δεν υπάρχουν σχόλια: